Verstuur dit artikel  Afdrukken Kanker : de tol van de welvaart 01.10.03 In de westerse industrielanden hebben mannen 35 % en vrouwen 25% kans dat ze vóór hun 75ste verjaardag een vorm van kanker ontwikkelen. Ons land telt volgens de Belgische Federatie tegen Kanker jaarlijks 40.000 nieuwe gevallen en 27.000 overlijdens ten gevolge van kanker. Gelukkig zijn tal van kankers goed te genezen mits ze vroegtijdig worden ontdekt en behandeld. Kanker is een verzamelnaam voor een reeks met elkaar verwante ziektebeelden die allemaal te wijten zijn aan een afwijking in het gedrag van onze lichaamscellen. In normale omstandigheden vermenigvuldigen die cellen zich alleen als dat nodig is. Wanneer dat ingebouwde mechanisme wordt verstoord en cellen zich in het wilde weg beginnen te vermenigvuldigen, ontstaat er een gezwel of tumor. Die tumor kan goedaardig (benigne) of kwaadaardig (maligne) zijn. In het geval van kwaadaardige tumoren spreken we van kanker. Kwaadaardige kankertumoren bestaan uit deeltjes die zich niet alleen ongebreideld en ongeorganiseerd vermenigvuldigen, maar die bovendien de omgevende weefsels kunnen binnendringen en via het bloed of de lymfevaten kunnen uitzaaien naar andere delen van het lichaam (metastasen of uitzaaiingen). De cellen van goedaardige gezwellen daarentegen zaaien niet uit en zijn niet meteen levensbedreigend, hoewel ze ook heel wat overlast kunnen berokkenen. Borstkanker Prostaatkanker Longkanker Omgevingsfactoren Een zware tol De meest frequent voorkomende vormen van kanker in ons land zijn borstkanker bij vrouwen (jaarlijks circa 5.000 nieuwe gevallen) en prostaatkanker bij mannen (in 1990 waren er bijna 12.000 gekende gevallen). Globaal gezien is dan weer longkanker de belangrijkste doodsoorzaak, gemeten voor alle vormen van kanker. Dat kanker een zware tol vergt, hoeft dus geen betoog. Sociologe Perrine Humblet (ULB) stelt dat 4 op 10 vroegtijdige overlijdens in ons land (dat wil zeggen overlijdens in de leeftijdcategorie tussen 1 en 64 jaar) voorkomen of vermeden hadden kunnen worden, zowel voor mannen als voor vrouwen. Aan de basis van die vroegtijdige overlijdens ligt dikwijls kanker. Bij vrouwen is borstkanker de hoofdoorzaak van vroegtijdige overlijdens (vóór gemotoriseerde ongevallen), en staat longkanker op de vijfde plaats. Bij mannen neemt longkanker een weinig benijdenswaardige derde plaats in als oorzaak van vroegtijdig overlijden, na gemotoriseerde ongevallen en hartziekten. Borstkanker In de westerse landen krijgt 1 vrouw op 12 ooit borstkanker. De belangrijkste risicofactoren zijn gekend. In volgorde van belangrijkheid gaat het om: leeftijd: na het 50ste levensjaar stijgt de kans op borstkanker; erfelijkheid: de aanwezigheid van (een variant van) het borstkankergen BRCA maakt dat de betrokkene 1 kans op 5 heeft dat ze op 40 jaar borstkanker krijgt, 1 kans op 2 dat ze op 50 jaar borstkanker krijgt en bijna 9 kansen op 10 dat ze op 70 jaar borstkanker krijgt; familiegebonden voorbeschiktheid: los van de aanwezigheid van het borstkankergen duiken in sommige families meer gevallen van borstkanker op; persoonlijke voorgeschiedenis: goed- of kwaadaardige lesies aan de borsten doen het risico op (terugkerende) borstkanker toenemen; vroege menstruatie, eerste zwangerschap op late leeftijd; andere factoren: voeding, levensstijl, milieuvervuiling, chemische stoffen, een hormonale behandeling. Primaire preventie voor borstkanker is nagenoeg onmogelijk. Wel laten sommige vrouwen die duidelijk een hoger risico lopen (aanwezigheid van het borstkankergen en gevallen van borstkanker bij naaste verwanten) soms preventief hun borst(en) verwijderen, maar over die ingreep zijn de meningen verdeeld. De gemiddelde vrouw wordt aangeraden vanaf haar 25ste maandelijks een zelfonderzoek uit te voeren en bij twijfels naar de huisarts te stappen. Voor vrouwen in de leeftijdsgroep tussen 50 en 69 jaar is een tweejaarlijkse mammografie aan te bevelen. In geval van borstkanker worden meestal diverse therapieën gecombineerd: wegname van de tumor en de okselklieren, radiotherapie, chemotherapie, hormoontherapie. Een chirurgische ingreep is vandaag veelal veel minder ingrijpend dan vroeger. Toch blijft de ingreep een zware belasting met tal van mogelijke neveneffecten (stijve arm, blijvend gezwollen arm). Hetzelfde geldt voor de andere behandelingsvormen. Vrouwen die borstkanker achter de rug hebben, kunnen hun ervaringen bespreken met lotgenotes bij de vzw Leven zoals voorheen, tel. 02/759.86.56. Goed om te weten: het komt zelden voor, maar ook mannen kunnen borstkanker krijgen. In dat geval gaat het bijna altijd om een zeer agressieve vorm van kanker. Prostaatkanker Prostaatkanker is de meest frequente vorm van kanker en de tweede oorzaak van overlijden door kanker, na longkanker. Deze vorm van kanker verschijnt over het algemeen pas op oudere leeftijd, en blijft dikwijls onopgemerkt omdat de betrokkene overlijdt aan een andere oorzaak. Op jongere leeftijd is prostaatkanker dikwijls erg agressief en daardoor dodelijk. Eén van de bekendste slachtoffers van prostaatkanker op jonge leeftijd was de geniale popster Frank Zappa. Net omdat prostaatkanker dikwijls sluimert en geen symptomen of ongemakken geeft, is systematische screening (veelal via een rectaal toucher en een dosering van het PSA-gehalte in het bloed), een omstreden thema. Organisaties zoals het US National Cancer Institute, de Canadian Task Force on the Periodic Health Examination en de US Preventive Services Task Force staan negatief tegenover een systematische screening. Hun argumenten: tot nader order leidt een dergelijke screening niet tot een daling van het aantal sterfgevallen door prostaatkanker. Daar komt bij dat bij twijfelgevallen bijkomende onderzoeken nodig zijn (echografie, biopsie), die allerminst prettig zijn en achteraf overbodig kunnen blijken. Omdat prostaatkanker geregeld heel langzaam evolueert, kan een detectie bovendien leiden tot een behandeling die het leven van de patiënt veel meer belast dan het uitblijven van een behandeling (en van ongemakken door de ziekte). Organisaties die wel pleiten voor screening zijn onder andere de American Cancer Society en de American Urological Association. Hun argument is dat systematische screening maakt dat prostaatkanker vroegtijdiger kan worden opgespoord zodat er mensenlevens kunnen worden gered. Longkanker Over de relatie tussen longkanker en roken is al veel inkt gevloeid. Een onlangs gepubliceerde studie over de periode 1992-1994 van het Wetenschappelijk Instituut voor Volksgezondheid - Louis Pasteur en van de Vlaamse Administratie Gezondheidszorg meldt dat alleen in Vlaanderen in die tijdspanne 10.000 mensen vroegtijdig stierven ten gevolge van het roken, wat neerkomt op 18% van alle overlijdens in het Vlaams Gewest. Naast longkanker liggen vooral hart- en vaatziekten aan de basis van die vroegtijdige overlijdens. Een relatief recente, bijkomende discussie is die over passief roken. Volgens de Wereldgezondheidsorganisatie zou circa 10% van het aantal longkankers bij niet-rokers te wijten zijn aan passief roken. Andere studies stellen dat vrouwen die samenleven met een rokende partner, 30% meer kans lopen op longkanker. De schadelijke gevolgen van roken zijn dus niet louter een kwestie van persoonlijke keuze, want ook wie niet rookt, kan erdoor worden getroffen. Vandaar dat alom stemmen opgaan om het geldende rookverbod in openbare gebouwen strikt toe te passen. In dezelfde context installeerden de drie horecafederaties in ons land (Vlaanderen, Brussel, Wallonië) onlangs een ombudsdienst, waar consumenten terecht kunnen met hun klachten in verband met de rookreglementering in horecazaken (tel. 070/770.007). Omgevingsfactoren Naast leefgewoonten (voeding, zonnen, roken, waarover meer op de volgende pagina's), heeft ook het leefmilieu een belangrijke impact op het ontstaan en de ontwikkeling van kanker. Volgens de Harvard epidemioloog Trichopoulos (1994) zou het percentage sterfgevallen aan kanker voor 10% te wijten zijn aan factoren van arbeidsomgeving, leefmilieuvervuiling en industriële producten. Nick Van Larebeke, specialist kankerpreventie aan de universiteit van Gent, stelt dat circa 80% van alle kankergevallen mee beïnvloed zou zijn door externe factoren, waarin hij wel roken meerekent. De voornaamste bronnen van mogelijk kankerverwekkende stoffen zijn het autoverkeer (uit epidemiologische studies blijkt dat een niet-rokende stadsmens 50% meer kans heeft op longkanker dan iemand die op het platteland woont), het storten en verbranden van afval, industrie en landbouw, de dunner wordende ozonlaag (UV-straling), radioactiviteit (radon) en wellicht elektromagnetische straling. Voorzorgsprincipe Het grote probleem in de discussie over kanker blijft de wetenschappelijke onzekerheid. Denk maar aan de verhitte twistgesprekken over de uitstoot van verbrandingsovens, de mogelijke schadelijke straling van GSM-antennes, de eventuele nadelige gevolgen van een overmatig GSM-gebruik en ga zo maar door. Daar komt bij dat er wereldwijd zowat 200.000 verschillende chemische stoffen in omloop zijn, en er jaarlijks 1.000 tot 2.000 nieuwe verbindingen bijkomen. Uiteraard zijn die allemaal niet terdege onderzocht op hun mogelijke schadelijke neveneffecten. Volgens een onderzoeker als Nick Van Larebeke zou 20% van de stoffen die gecatalogiseerd staan als niet verdacht, bij dieren kankerverwekkend zijn. Die onzekerheid onderstreept het belang van het voorzorgsprincipe, dat werd bekrachtigd op de Milieuconferentie van Rio (1992). Het voorzorgsprincipe stelt dat indien er twijfels bestaan over het effect van een nieuwe ontwikkeling, men altijd overeenkomstig het slechtst mogelijk denkbare scenario moet handelen. Met andere woorden: bij twijfels moet voorzichtig worden omgesprongen met nieuwe stoffen of ontwikkelingen zoals GSM-antennes, verbrandingsovens en andere hot topics. © Profiel van het leven, Magazine van de Onafhankelijke Ziekenfondsen  Archief    Afdrukken    Verstuur dit artikel Aanverwante artikels Europe against cancer Tussen 50 en 69 ? Laat naar je borsten kijken ! Kom op tegen (borst)kanker Massascreening redt jaarlijks 150 levens Kanker van de eierstokken voorkomen Zon en gezondheid Elk jaar rond deze tijd geeft de Belgische Federatie tegen Kanker een zakboekje uit Bevolkingsonderzoek naar borstkanker start op 15 juni 12 Mei: Euro melanoma Beroepskankers, een onderschat probleem Hebt u vragen omtrent borstkanker? Kanker en levenskwaliteit: waar staan we? Borst kanker bewust! Erfelijke Borstkankertest wordt straks peperduur Borstkanker maand: Het advies van onze patienten over vroegtijdige psychologische begeleiding Vlaamse Liga tegen Kanker dringt aan op algemeen rookverbod op treinen Vermoeidheid bij kankerpatiënten Kankerpatiënt staat vaak alleen met zijn ziekte Euromelanoma 2002 in België Passief roken Leukemien bij kinderen Luister naar uw lichaam Vlaamse Liga tegen Kanker lanceert campagne voor psychosociale zorg in ziekenhuizen Baarmoederhalskanker Chemotherapie Darmkanker Prostaatkanker Grootschalige bevolkingsonderzoek naar borstkanker Elke dag krijgen 75 Vlamingen te horen dat ze kanker hebben 'Light' sigaretten zijn even schadelijk als andere Rookgedrag in België in 2004: Belgen zijn voor meer en strengere preventieve acties Gezond omgaan met menopauze - deel 2 Oktober is wereldwijd uitgeroepen tot maand tegen kanker. Ook ons land geeft gevolg aan de oproep! Proef voor kinesisten die terugbetaalde prestaties willen leveren

Recente hoofdpunten Het EHBO-kistje voor op reis Cholesterol - Hoe gaat het ermee ? Griep vaccineer nu! Allergisch voor huisstofmijt … Zon en gezondheid Angina pectoris (Hartvang, hartbeklemming) De waarschuwingssignalen van zelfmoord Veiligheid in en om het water De mediterrane voeding: thuis en op vakantie De darmen

Feedback - Nieuwsbrief - Forum - About Us - Home FR
Gebruiksvoorwaarden - Privacy - Advertising Policy - Webmaster

Gelieve te noteren dat we geen medische vragen beantwoorden.
Raadpleeg steeds uw huisarts. Dank U!