Verstuur dit artikel  Afdrukken Onderzoekstechnieken bij chronische darmontstekingen 23.08.01 Endoscopische technieken De radiologische technieken De echografische technieken CT en MRI technieken De functionele darmonderzoeken Besluit Onderzoekstechnieken in verband met IBD (Inflammatory Bowel Disease wat in het Nederlands chronische darmziekten betekent) kunnen we indelen in: - de onderzoeken voor het op punt stellen van de diagnose (klassiek bij het voor het eerst vaststellen van de ziekte). - de onderzoekstechnieken voor het verder opvolgen van de ziekte. - het onderzoeken van complicaties welke kunnen optreden in de loop van de aandoening en meestal de motivatie zullen uitmaken voor speciale behandelingen zoals heelkunde of sterkere medicaties. Het meest klassiek onderzoek en wellicht nog het meest belangrijke is het klinisch onderzoek bestaande uit een grondig gesprek met de patiënt en het aanvullend lichamelijk onderzoek. Aansluitend hierop zijn gewoonlijk aanvullende laboratoriumonderzoeken nodig en verder ook nog gerichte onderzoeken naar organen waarbij gebruik wordt gemaakt van vijf belangrijke technieken zijn de: - Endoscopie van het bovenste en onderste maagdarmgebied. - Radiologische bariumstudie bovenste en onderste gebied. - Echografie boven en onderbuik. - CT en NMR van de buik. - Functionele darmonderzoeken. We zullen deze technieken hieronder verder bespreken vanuit standpunt van de IBD-patiënt. Endoscopische technieken a) De evolutie in het endoscopisch werk is opvallend snel gegaan en bereikt nu een niveau waar speciaal opgeleide verpleegkundigen worden ingezet. Dit geldt ook voor de geneesheren waarbij de subspecialisatie meer en meer toeneemt b) Het endoscopisch materiaal Het endoscopisch onderzoek geschiedt met fibroscopen of elektronische endoscopen waarbij de externe diameter van de instrumenten in de loop der jaren is teruggebracht tot nog ongeveer 9 mm voor het routineonderzoek van de maag en tot 12 mm voor het colon. De apparatuur is fibroscopisch wanneer word gebruik gemaakt van glasvezels. De elektronische scopen hebben een minicamera op de top van de scope en hebben ongetwijfeld een superieur beeld. Het onderzoek van slokdarm, maag en duodenum (twaalfvingerige darm) gebeurt klassiek met een gastroscoop. Voor de binnenkant van de twaalfvingerige darm (het duodenum) en vooral dan voor studie van de galwegen en de pancreas gebruiken we scopen met lateraal zicht, een "duodenoscoop" genaamd. Onderzoeken van het colon en de laatste ileale lis gebeurt met een coloscoop. De laatste evolutie in het endoscopiemateriaal is het ontwikkelen van echo-endoscopen. Deze laatste techniek wordt endosonografie of EUS genoemd (afkorting voor Endoscopische UltraSonografie). Bij studie van abcessen, vernauwingen en fistels bij ziekte van Crohn wint dit type van onderzoekingen aan belang. c) Voorbereiding en verloop van de endoscopie 1. Het gastroscopisch onderzoek In vergelijking met de coloscopie is het gastroscopisch onderzoek niet onmiddellijk het meest uitgevoerde onderzoek bij IBD patiënten. Toch is er de hoge lokalisatie van de ziekte zoals de crohnoesofagitis en de duodenale Crohn. Bij IBD patiënten wordt ook nogal eens medicatie gebruikt die zwaar op de maag ligt zoals corticoïden, dit maakt dat in de langere evolutie ook dit onderzoek nogal eens nodig is. Het gastroscopisch onderzoek duurt echt niet lang en is inclusief biopsiename meestal klaar op enkele minuten tijd. 2. Het coloscopisch onderzoek De voorbereiding is hier van erg groot belang en gebeurt klassiek met precolon wat in de praktijk een vloeistof is welke PEG (poly ethyleen glycol) bevat en welke goed spoelt in de darmen omdat ze niet wordt opgenomen in het bloed zodat de flushing (spoeling) van de darm heel efficiënt kan gebeuren meestal met 3 tot 4 liter vocht welke in de voormiddag wordt gedronken zo mogelijk binnen een tijdsbestek van maximaal 2,5 uur. Het onderzoek zelf gaat meestal door op de middag of het begin van de namiddag. De ganse set met voorbereiding en aansluitend het onderzoek gebeurt de laatste jaren meestal in "daghospitaal" verband. De verdraaglijkheid van het endoscopisch coloscopisch onderzoek zelf wordt verhoogd door toediening van een injectie waarbij men naar gelang het type patiënt medicatie kan gebruiken zoals een pijnstiller, een kalmeermiddel of zelfs een lichte algemene verdoving waarbij echter wel een procedure met ondersteuning van een anesthesist wenselijk is. Tijdens het onderzoek kan U, als er weinig verdoving werd gegeven, het onderzoek mee volgen op het beeldscherm. Het is nuttig om tijdens het onderzoek de buik zoveel mogelijk ontspannen te houden (gespannen buikspieren blokkeren het onderzoek en veroorzaken op zich pijn). De duur van het coloscopisch onderzoek varieert sterk maar meestal is men met het onderzoek ongeveer op een kwartier à 20 mintuten klaar inclusief de biopsiename zo dit mocht zijn bij het onderzoek. 3. Het protocologisch of sigmoidoscopisch onderzoek Bij een beperkt onderzoek van de endeldarm en de aars (anorectum) moet niet altijd een lavementje vooraf worden gegeven zeker niet als de zieke kort tevoren nog een stoelgang heeft gehad. Als het echter de bedoeling is om tot boven 25 cm diepte onderzoek te verrichten plaatst men vooraf best wel een evacuerend lavementje. Vroeger werden de rectoscopische procedures vrijwel uitsluitend uitgevoerd met rigiede instrumenten. Thans is dit grotendeels vervangbaar door flexiebel (soepel) instrumentarium. Het onderzoek kan dan in een meer comfortabele en psychisch minder belastende houding geschieden en is meestal ook minder gevoelig. De keuze van het instrumentarium kan echter toch nog een rigied instrument nodig maken wanneer bepaalde specifieke afwijkingen moeten worden opgezocht zoals bij voorbeeld fistelopeningen, fissuren of relaties met aanliggende anatomische structuren. De radiologische technieken De conventionele Rx onderzoeken kunnen eveneens worden ingedeeld in de bovenste en onderste "tractus" onderzoeken enerzijds de slokdarm-maag-dundarm onderzoek en anderzijds het colononderzoek. Bedenken we dat deze onderzoeken niet mogen doorgaan in geval van zwangerschap of vermoeden van zwangerschap. Dikwijls volstaat het om het radiologisch onderzoek uit te stellen tot de dagen van de menstruatie (regels) of juist erna zodat een beginnende zwangerschap hoe dan ook onmogelijk is. 1. Het maag-dundarm onderzoek Voor de maag en de dundarm volstaat het dat patiënt nuchter komt en het papje met barium drinkt. Deze pap gaat dan door de ganse bovenste tractus (dus tot en met de laatste ileale dundarmlis). Vroeger bestond de gewoonte om dit onderzoek voor dundarmcrohn om het paar (2 à 3) jaar te herhalen maar in het licht van stralingsprotectie is dit niet meer van toepassing en geeft men de voorkeur om slechts bij belangrijke symptoomveranderingen of als preoperatieve analyse het onderzoek te herhalen. 2. Het colon onderzoek Voor het colon is de voorbereiding weer extra belangrijk en dit omdat het onderzoek dient te gebeuren zonder residuele stoelgang in de dikke darm. Meestal gebruikt men hiertoe stimulerende laxantia in de late namiddag of de vooravond de dag voor het onderzoek zelf. Het contrastlavement zelf duurt veel minder lang dan het RX onderzoek van maag-duodenum-dundarm. Patiënten moeten in principe ook niet nuchter komen omdat wat voedsel in de maag het onderzoek van de dikke darm helemaal niet verstoort. De echografische technieken Echografie is een prachtige techniek om acute verschijnselen in de buik te bestuderen. Vele ziektetekens kunnen met deze voor de zieke althans zeer eenvoudige en schadeloze techniek worden vastgesteld, denken we maar aan enkele voorbeelden zoals: - verdikkingen van darmwanden (cocardebeelden). - uitzetting van darmen (obstructiebeelden). - vocht in de buikvliezen (ascites algemeen of plaatselijk). - abcesvorming (in de darmwand beperkt of in de buikvliezen). - plastronvorming (ontstekingsmassa in een buikcompartiment waarbij de buikvliezen tot een verklevingspakket komen). - opzwelling van organen zoals lever milt pancreas. - Stuwing al dan niet met steenvorming van nieren of galblaas. Bij echo van de bovenbuik is het nuttig als de zieke nuchter is omdat dan de galblaas mooi is gevuld en omdat er dan minder lucht is in de maag en het duodenum waardoor zicht op pancreas en achterste buikvliezen veel beter is. Bij echo van de onderbuik is het nuttig als de blaas van de patiënt is gevuld. Daarom zal de dokter soms vragen om wat te drinken en het onderzoek een uur later te vervolledigen of te starten. CT en MRI technieken COMPUTER TOMOGRAFIE (CT) is een techniek met een groot detailvermogen en een ruim overzicht van vrijwel alle buikorganen. Jammerlijk is er vrij veel straling nodig om de beelden te vormen. Dit maakt dat de geneesheer altijd extra overweegt of dit onderzoek wel strikt consequenties heeft op het verder beleid bij de patiënt. Pas als dit zo is weegt het risico van de straling op tegen de voordelen om het ziekteverloop van de patiënt bij te sturen (om zodoende groter onheil te vermijden). CT kan nooit worden voorgesteld bij zwangeren. Hier is gelukkig weer een nieuw alternatief bijgekomen zijnde de magnetische resonantiescan. NMR staat voor "NUCLEAR MAGNETIC RESONANCE" en wordt ook MRI genoemd wat staat voor "MAGNETIC RESONANCE IMAGING". Het is de laatste telg van de beeldvormende technieken en biedt ongeveer dezelfde mogelijkheden als de CT scan met dien verstande dat er geen RX stralen worden gebruikt maar wel magnetische velden. In de toekomst zal ongetwijfeld meer en meer worden overgeschakeld naar deze scanners. De functionele darmonderzoeken We kunnen hier melding maken van enkele belangrijke technieken die van belang zijn voor IBD patiënten zijnde manometrie en de functionele ademtesten. a) Manometrie Deze techniek is voor de IBD evaluatie vooral nuttig in zijn toepassing voor het beoordelen van de endeldarm en aarssfincterfunctie. Via een computerprogramma worden de metingen stationair (tijdens het onderzoek zelf) afgelezen en zo wenselijk worden significante beelden uitgeprint. We bekomen dan gegevens over de kwaliteit van de relaxatie van de rectumwanden, de endeldarmreflexen, de gevoelsmogelijkheden van de endeldarm en de kracht van de aarsspiercontracties (eventueel afgezwakt door de ziekte). b) Ademtesten De ademtesten stellen ons in staat om verteringsprocessen te beoordelen en men kan klinisch kiezen wat men juist wil bestuderen al naar gelang de gegevens van het klinisch onderzoek en het klachtenpatroon van de zieke. Wat IBD patiënten betreft maken we in geselecteerde situaties gebruik van volgende tests: - maagevacuatiebeoordeling. - dundarmtransittijdbeoordeling. - vetvertering. - suikerverteringen. - galzoutenvertering. Besluit Hierbij zullen we het voor deze algemene bespreking van de diagnosemiddelen bij ziekte van Crohn en Colitis Ulcerosa voorlopig laten. Wel is duidelijk dat er in de toekomst nieuwe en ongetwijfeld nog betere technieken zullen komen waarbij het comfort van de patiënt en de informatieve waarde van de onderzoeken zelf steeds verder zal toenemen. We hopen dat dit informatief overzicht voor U een hulp mag zijn om de onderzoeken gemakkelijker door te maken en beter te kunnen begrijpen. Woordverklaring de laatste ileale lis: het laatste deel van de dunne darm crohnoesofagitis: ontsteking van de slokdarmwand bij de ziekte van Crohn een evacuerend lavementje: een middel dat de ontlasting bevordert rigiede - rigied: stijf fissuren: kloven conventionele Rx onderzoeken: gewone RX onderzoeken tractus: systeem van fysiologisch bij elkaar behorende organen stralingsprotectie: bescherming tegen bestraling residuele: overblijvende stimulerende laxantia: een middel dat de ontlasting bevordert ascites: ophoping van vocht in de buikholte aarssfincterfunctie: de functie van de sluitspier van de anus significante beelden: veelbetekenende beelden. Bron: Kronkel vzw  Archief    Afdrukken    Verstuur dit artikel Aanverwante artikels Voeding en inflammatoire darmziekten De darmen Darmkanker

Recente hoofdpunten Het EHBO-kistje voor op reis Cholesterol - Hoe gaat het ermee ? Griep vaccineer nu! Allergisch voor huisstofmijt … Zon en gezondheid Angina pectoris (Hartvang, hartbeklemming) De waarschuwingssignalen van zelfmoord Veiligheid in en om het water De mediterrane voeding: thuis en op vakantie De darmen

Feedback - Nieuwsbrief - Forum - About Us - Home FR
Gebruiksvoorwaarden - Privacy - Advertising Policy - Webmaster

Gelieve te noteren dat we geen medische vragen beantwoorden.
Raadpleeg steeds uw huisarts. Dank U!